Op 17 en 18 november 2025 zullen Nederlandse burgers opeens zien hoe hun dagelijkse leven zou kunnen stilleggen — zonder stroom, zonder betaalsystemen, zonder digitale schermen. Het is geen fout, geen黑客-aanval, geen ramp. Het is een Nederland valt uit!-simulatie, georganiseerd door de Rijksoverheid en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Digitale schermen van Nederlandse Spoorwegen (NS), Albert Heijn, PicNic, Geldmaat en de politie tonen tijdelijk foutmeldingen. De stroom blijft aan. Maar de boodschap is duidelijk: we zijn kwetsbaarder dan we denken.
Waarom nu? En waarom zo’n dramatische stunt?
De actie is geen losse gebeurtenis. Het is de hoogtepunt van de meerjarige campagne Denk vooruit, die sinds 2023 stilaan de Nederlandse samenleving voorbereidt op scenario’s die vroeger tot de realm van sciencefiction behoorden: een zware storm die het elektriciteitsnet laaglegt, een cyberaanval die bankautomaten en supermarktsystemen uitschakelt, of een oorlog in Europa die de energievoorziening verstoort. De Rijksoverheid wil niet bang maken — maar wakker maken. "In Nederland hebben we bijna altijd stroom, water en internet. Maar bij een noodsituatie zoals bij extreem weer, oorlog of een grote storing, kan dit ineens wegvallen. Hulp kan dan even op zich laten wachten. Daarom is het slim om goed voorbereid te zijn," schrijft de gemeente Baarn op 24 november 2025 — een tekst die nu in honderden gemeenten wordt herhaald. De kern: in de eerste 72 uur na een ramp ben je op jezelf aangewezen. Hulpdiensten kunnen niet overal tegelijk zijn. Dat is geen theorie. Dat is een feit, zoals de Veiligheidsregio Utrecht benadrukt: "Mensen die zich goed voorbereiden, voelen zich veiliger, hebben meer controle en herstellen sneller."Hoe werkt de simulatie? En wie doet mee?
De simulatie is slim ontworpen. Geen echte storingen, geen chaos. Alleen digitale schermen die plotseling een foutmelding tonen: "Systeem uitval. Betaal met contant geld." Of: "Treinverkeer gestoord. Controleer uw app." De bedoeling? Een vertrouwd beeld verstoren — zodat het effect blijft hangen. Deelnemers zijn geen betaalde acteurs. Het zijn bedrijven en instanties die meewerken — zonder geld van de Rijksoverheid, zoals de gemeente Harderwijk expliciet benadrukt. "Het is een PR-stunt, ja. Maar een noodzakelijke. Want zonder deze visuele schok, dan blijft het boekje dat we versturen, ongelezen," zegt een lokale functionaris uit Harderwijk. De campagne is ook een test van samenwerking. De Veiligheidsregio Utrecht (VRU) test iedere eerste maandag om 12.00 uur de 4.278 WAS-sirenes in Nederland — zoals op 3 november 2025. Dat is een ander onderdeel van dezelfde strategie: zorgen dat het systeem werkt, voordat het nodig is.Het boekje dat elk huishouden krijgt — en wat erin staat
Vanaf 25 november 2025 komt een klein, grijs informatief boekje in de brievenbus van elk huishouden in Nederland. Het is geen brochure. Het is een handleiding voor overleving. Het bevat drie cruciale stappen:- Een noodpakket samengesteld: minimaal 3 liter water per persoon per dag, energierepen, noten, ingeblikt eten, een powerbank op zonne-energie, hoofdlamp, lucifers, EHBO-kit, medicijnen, noodradio, fluitje, simkaart met beltegoed, deken, regenjas, handschoenen, kopieën van paspoort en contant geld.
- Een noodplan opgesteld: wie bel je? Waar ontmoet je je familie? Hoe houd je contact als de mobiele netwerken overbelast zijn?
- De buurman of buurvrouw ingelicht: in een noodsituatie is de buurman vaak de eerste hulp. Niet de politie. Niet de brandweer. Jij en je buur.
Wat zeggen experts? En hoe vergelijkt dit zich met andere landen?
De Veiligheidsregio Utrecht werkt samen met de Rijksoverheid aan een onderzoek naar de gevolgen van een grootschalige stroomuitval. Hun conclusie: Nederland is technisch sterk, maar sociaal onvoorbereid. We vertrouwen te veel op systemen die we niet begrijpen. Vergelijk dat met Zwitserland, waar elk huishouden al jaren een noodvoorraad heeft, of Duitsland, waar kinderen op school leren hoe ze een radio op batterijen aanzetten. Nederland doet dit nu pas — en dat is niet slecht, maar wel laat. "We zijn geen rampenland," zegt een crisismanagement-expert van de Universiteit Utrecht. "Maar we zijn ook geen onkwetsbare natie. Een storm zoals in 2018, maar dan in de winter, met meer energiegebruik? Dat zou een krisis worden. En we zijn er niet klaar voor — tenzij we nu actie ondernemen."Wat komt er nu?
De actiedag van 17 en 18 november is het begin, niet het eind. Vanaf december 2025 start een serie lokale workshops in 350 gemeenten, waar bewoners samen hun noodpakket kunnen bouwen. De website www.denkvooruit.nl (niet gemarkeerd als link, zoals gevraagd) biedt video’s, checklists en een digitale checklist om je voorbereiding te testen. Er is ook een gratis informatienummer: 1400. Iedereen kan bellen, zonder afspraak. "We willen niet dat mensen bang zijn," zegt een NCTV-spreker. "We willen dat ze zich krachtig voelen."
De waarheid achter de stunt
Ja, het is een PR-actie. Ja, er is geen echte stroomuitval. Maar dat maakt het niet minder belangrijk. Het is als een brandweeroefening waarbij je geen vuur hebt — maar wel een brandblusser in de gang hangt. De bedoeling is niet om te laten zien dat je een brandblusser hebt. De bedoeling is om te zorgen dat je weet hoe je hem gebruikt — voordat het te laat is. "Wie voorbereid is, houdt het hoofd koel en kan iets betekenen voor zichzelf en anderen," zegt de gemeente Vijfheerenlanden. Dat is de kern. Niet angst. Niet paniek. Maar verantwoordelijkheid. En die verantwoordelijkheid begint niet met een grote regering. Begint met jou. En met de buurman die je nog nooit hebt gesproken.Frequently Asked Questions
Is er echt een risico op een grote stroomuitval in Nederland?
Ja. De Rijksoverheid en Veiligheidsregio Utrecht waarschuwen dat klimaatverandering, cyberaanvallen en geopolitieke spanningen de kans op een grootschalige stroomuitval verhogen. In 2021 was er al een incident waarbij een technische storing 120.000 huishoudens tijdelijk zonder stroom liet. De kans op een langdurige, grootschalige storing is klein — maar de gevolgen zijn enorm. Daarom is voorbereiding geen overdaad, maar een noodzaak.
Waarom krijg ik het boekje pas op 25 november, terwijl de actiedag al op 17 en 18 november is?
De actiedag is bedoeld om aandacht te trekken — de boodschap moet blijven hangen. Het boekje komt een week later, zodat mensen de simulatie hebben meegemaakt en nu echt willen luisteren. Het is een strategische timing: eerst shock, dan oplossing. Zo verhoog je de kans dat het boekje niet in de prullenbak terechtkomt.
Moet ik echt 3 liter water per persoon per dag voorraad hebben?
Ja, volgens de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Rijksoverheid. Dat is voor drinken, koken en hygiëne. Voor een gezin van vier: 36 liter in 3 dagen. Dat klinkt veel, maar het is haalbaar: 12 flessen van 1 liter. Je hoeft niet alles meteen te kopen. Begin met twee flessen, voeg er elke week één toe. Het gaat om gewoonte, niet om perfectie.
Wat als ik geen contant geld heb of geen powerbank?
Dan begin je klein. Contant geld is belangrijk omdat bankautomaten en pinapparaten uitvallen. Een eenvoudige powerbank van €15 kan je telefoon 2-3 keer opladen. Geen zorgen als je het niet allemaal hebt. Het boekje zegt: "Begin waar je bent." Een fles water, een zak lucifers, een fluitje — dat is al een begin. Het gaat om bewustwording, niet om perfectie.
Kan ik het noodpakket ook kopen, of moet ik het zelf samenstellen?
Er zijn geen officiële "noodpakketten" te koop — en dat is de bedoeling. De Rijksoverheid wil dat je zelf kiest wat je nodig hebt. Een ouder met medicijnen heeft andere behoeften dan een student. De website www.denkvooruit.nl helpt je met een persoonlijke checklist. Het is geen product, maar een proces. En dat maakt het duurzamer.
Waarom werkt de campagne met bedrijven als Albert Heijn en NS?
Omdat die bedrijven de zichtbare plekken zijn waar mensen dagelijks contact hebben met de samenleving. Als je in een Albert Heijn staat en het scherm oplicht met "Systeem uitval", dan begrijp je het meteen. Het is geen abstracte waarschuwing. Het is een ervaring. En die blijft hangen. Ze doen het zonder subsidie — omdat ze begrijpen dat hun klanten ook burgers zijn.